Gokkasten: geschiedenis, soorten en hoe ze werken

Wat een gokkast is

Een gokkast is een spel met draaiende rollen. Je start een spin, de symbolen stoppen, en een uitbetalingstabel bepaalt of die stand wint. Dat geldt voor een houten kast van begin twintigste eeuw en voor een videoslot op een scherm. Er is geen kaartspel en geen live dealer. Een mechanische stop of, bij een videoslot, een toevalsgenerator bepaalt de uitkomst.

Voor dezelfde familie bestaan meer namen: gokkasten, slots, eenarmige bandieten en fruitmachines. Eenarmige bandiet komt van de hendel aan de zijkant. Fruitmachine komt van kersen, citroenen en pruimen op de rollen. In het Engels dekt slot het hele bereik, van drie rollen tot vijf of meer.

Een bruikbare spelpagina beantwoordt gewone vragen: hoeveel rollen, of winst op lijnen of als ways wordt gelezen, welke functies er zijn, en de gepubliceerde RTP als dat cijfer echt bekend is.

Waar slots vandaan komen

Vóór de bekende drie rollen waren er kaartmachines. In 1891 bouwden Sittman en Pitt in Brooklyn een apparaat met vijf rollen dat pokerhanden deelde. Er waren te veel uitkomsten om te onthouden, en de machine betaalde niet automatisch uit.

Tussen 1898 en 1899 bouwde de monteur Charles Fey in San Francisco de Liberty Bell: drie rollen, een automatische uitbetaling en een korte reeks symbolen, waaronder hoefijzers, sterren en een bel. Dat is de machine die meestal als de eerste slot in moderne zin geldt. Hij stond in saloons en betaalde zelf uit.

1. 1891. Kaartmachine van Sittman en Pitt: vijf rollen en pokerhanden.
2. 1898–1899. Charles Fey en de Liberty Bell: drie rollen en automatische uitbetaling.
3. 1900–1910. Herbert Mills en anderen vervangen kaartkleuren door fruit: kers, citroen, pruim, bel. Hier beginnen fruitmachines.
4. 1963. Bally Money Honey: elektromechanische rollen, een munthopper onderin en het geluid van een uitbetaling.
5. 1976. Fortune Coin in Las Vegas: de eerste videoslot, met rollen op een scherm.
6. Vanaf de jaren 1990. Slots komen in de browser. Bonusronde, jackpots en rasters met honderden of duizenden ways volgen.

Fruit was niet alleen versiering. Begin twintigste eeuw waren directe geldprijzen in de Verenigde Staten vaak verboden, dus een machine verkocht formeel kauwgom. De smaak volgde het symbool: kers, sinaasappel, citroen. De plaatjes bleven toen de machines weer geld uitbetaalden.

Soorten gokkasten

De indeling hieronder is een kaart van formaten, geen lijst van waar je speelt. Zo onderscheid je twee machines voordat je één titel opent.

• Klassieke slot. Meestal drie rollen en één of enkele winlijnen. Weinig symbolen, bijna geen lange bonus. Dit staat het dichtst bij de Liberty Bell en bij de oude zaal met eenarmige bandieten.
• Fruitmachine. Hetzelfde korte formaat, met kersen, citroenen, pruimen, watermeloenen en zevens. In Groot-Brittannië betekent fruit machine vaak ook een kast in de pub met holds en lampjes, niet alleen fruitplaatjes.
• Videoslot. Vijf rollen, soms zes of zeven, een thema, animatie, free spins en vaak een apart bonusspel. Dit is het hoofdfomaat van de laatste twintig jaar.
• Progressieve jackpot. Een deel van elke inzet voedt een gedeelde pot. De pot groeit tot iemand hem wint. De pot kan bij één spel horen of bij een gekoppelde groep machines.
• Megaways en verwante rasters. Het aantal symbolen op een rol wisselt elke spin, dus het aantal ways wisselt ook: honderden of duizenden. Het formaat hoort bij Big Time Gaming midden jaren 2010 en is daarna in licentie gegeven.
• Cluster- en cascadeslots. Een winst is een groep gelijke symbolen die elkaar raken, geen winlijn. Winnende symbolen verdwijnen en nieuwe vallen naar binnen. Eén spin kan doorlopen.

Rollen, winlijnen en ways

Een rol is een verticale strook symbolen. Het venster toont meestal drie symbolen hoog per rol. Nieuwere rasters veranderen die hoogte. Drie rollen zijn de korte klassieker. Vijf rollen zijn de gewone videoslot. Zes rollen komen voor bij Megaways en bij spellen waar de extra rol een vermenigvuldiger draagt.

Een winlijn is een vaste route, meestal van links naar rechts. De oudste machines betaalden op één middenlijn. Later kwamen 5, 9, 20, 25, 40 en 50 lijnen. Op een vaste lijn tellen symbolen alleen als ze op die route landen.

Ways negeren de getekende lijn. Gelijke symbolen moeten op aangrenzende rollen vanaf links landen, op welke rij dan ook. Vijf rollen, drie hoog, geven 243 ways: 3×3×3×3×3. Daarom zoeken mensen op 243 ways en 1024 ways. Megaways rekent het aantal bij elke spin opnieuw uit.

RTP en volatiliteit

RTP, return to player, is het berekende deel van de inzetten dat een machine over een zeer lange reeks teruggeeft. 96% betekent niet dat er in één sessie 96 terugkomt. Het is een model over een enorm aantal spins. Dezelfde titel wordt soms met meerdere RTP-waarden gepubliceerd, en de exploitant kiest er een. Is het cijfer van precies die versie niet vastgesteld, dan blijft het veld beter leeg dan dat het een gok draagt.

Volatiliteit, ook variantie, beschrijft hoe ongelijk de uitbetalingen liggen. Laag betekent vaker kleine treffers. Hoog betekent lange stille stukken en zeldzamere grote treffers. Geen van beide is een betere machine. Het is een ander ritme. Zeer hoge volatiliteit komt voor bij een deel van de progressieven en bij rasters met een grote bonusvermenigvuldiger.

Symbolen die mensen bij naam opzoeken

Deze woorden beschrijven mechanismen. Ze beloven geen uitkomst.

• Wild. Vervangt andere symbolen en maakt een combinatie af. Een sticky wild blijft de volgende spin staan. Een expanding wild dekt de rol.
• Scatter. Betaalt vaak op elke positie, buiten de winlijn. Het is ook de gewone start van free spins.
• Free spins. Een reeks spins zonder nieuwe inzet, vaak met een vermenigvuldiger of extra wilds. Bij videoslots is dit de hoofdbonus.
• Bonusspel. Een apart scherm: kisten, een rad of niveaus. Niet elke slot heeft er een. Een klassieker met drie rollen meestal niet.
• Multiplier. Vergroot een uitbetaling die al gevallen is: x2, x3 en hoger. Bij cascades kan hij per golf stijgen.
• Jackpot. Vast, als de regels het bedrag zetten, of progressief, als de pot uit inzetten groeit.

Klassieke slot naast videoslot

Zoeken op klassieke gokkasten betekent bijna altijd drie rollen, een hendel of een knop, en een korte uitbetalingstabel. Zoeken op videoslots betekent een thema op het scherm, vijf rollen en een bonus. Beide formaten bestaan nog. Klassiekers worden als eigen modus heruitgegeven. Nieuwe spellen beginnen meestal als videoslot.

Het thema bepaalt de wiskunde niet vanzelf. Het oude Egypte, mythen, fruit of een reis is een omhulsel. De wiskunde is de uitbetalingstabel, de RTP, de volatiliteit en hoe vaak de bonus opent. Een referentiepagina is er voor die feiten.

SlotBase houdt een pagina per titel bij: naam, formaat, rollen, lijnen of ways, en de gepubliceerde RTP en volatiliteit als die bekend zijn. De pagina beschrijft hoe het spel is gebouwd. Het is geen uitnodiging om om geld te spelen.